Tại sao từ bi với chính mình lại khó đến như vậy?

Mục lục

Xem phiên bản video

Theo nhà nghiên cứu và nhà trị liệu nổi tiếng, tiến sĩ Chris Germer, lòng từ bi với chính mình là “thái độ ấm áp và chánh niệm khi chúng ta đau khổ, thất bại hoặc cảm thấy không đủ.”

1 – Dấu hiệu của người thiếu từ bi với chính mình

Khi nhắc đến từ bi thì tâm trí chúng ta thường sẽ liên kết với các phẩm chất như là nhân ái, tốt bụng, dịu dàng, ấm áp hay thấu cảm,… Đồng thời sẽ xuất hiện hình ảnh một số người có những đức tính đó. Bạn có thể dành vài phút để nhớ lại thử xem hình ảnh nào xuất hiện trong đầu bạn, đó có thể là ba mẹ, bạn thân, một người đồng nghiệp, là vợ chồng, hay đôi khi bạn thấy mình cũng là người như thế. Nhi nghĩ rằng, sống bên cạnh những người từ bi là một ân huệ, là điều may mắn mà cuộc đời đem đến cho mình, bởi vì đặc điểm của những người này là hay giúp đỡ, lắng nghe những đau khổ và mong muốn xoa dịu nỗi đau của người khác. Họ đem đến cảm giác bình yên, dễ chịu cho những người xung quanh.

Tuy nhiên trên thực tế, có nhiều người đầy ắp “từ bi”, rất dễ dàng để giúp đỡ người khác nhưng lại khó khăn để tự giúp đỡ và tha thứ cho mình. Có 2 trường hợp thường xảy ra với người thiếu từ bi với bản thân, bạn có thể suy nghĩ xem mình ở trong trường hợp nào nhé.

  • Một là, hy sinh quá mức, chịu đựng quá mức hay thỏa hiệp quá mức với những con người hoặc những tình huống gây tổn thương đến mình.
  • Và hai là, áp đặt tiêu chuẩn quá cao cho mình, khắc nghiệt với bản thân, tự dằn vặt, tự trách mình khi thấy mình thất bại, thấy mình không giỏi giang, thành công như ý mình muốn.
Thiếu từ bi với chính mình
Thiếu từ bi với chính mình

Bạn thử nghĩ xem, sống trong cuộc đời này, từ khi chào đời cho đến khi chết đi, bạn có nhớ hết được mình đã thất bại bao nhiêu lần, đã phạm sai lầm bao nhiêu lần không? Vậy nếu không có sự bác ái với bản thân thì hẳn là cuộc đời chúng ta sẽ tràn ngập các loại cảm xúc tiêu cực. Mặt khác, chúng ta cũng có nhiều trách nhiệm với những người thân yêu, với cộng đồng. Nếu bạn không đủ từ bi với bản thân để biết được giới hạn của sự cho đi, của sự hy sinh thì bạn sẽ thường xuyên cảm thấy cạn kiệt. Từ đó có thể thấy, thực hành từ bi với chính mình là điều rất quan trọng. Bớt đau khổ và bình an hơn, nghe thật là tuyệt vời. Nhi nghĩ ai cũng muốn điều này. Vậy tại sao thực hành lòng từ bi đối với bản thân lại khó khăn đến vậy?

2 – 2 lý do phổ biến khiến bạn khó từ bi với chính mình

  • Phản ứng phòng vệ quá mức

Một trong số những lý do quan trọng khiến bạn khắt khe hơn với bản thân chính là do bản năng của con người. Con người luôn muốn sinh tồn, vươn lên để có được cuộc sống tiện nghi và an toàn hơn. Con người tin rằng khi nỗ lực nhiều hơn, trở nên toàn vẹn hơn thì cuộc đời sẽ vui vẻ và hạnh phúc hơn. Thế nên, khi bạn thả lỏng cơ thể, cho phép mình sai lầm và thừa nhận “Ừ thì hôm qua chuyện này mình làm chưa tốt, nhưng mà cũng ko sao đâu” thì lúc này cơ chế phòng vệ của bạn sẽ lên tiếng cảnh báo “Ối, làm chưa tốt hả, lại sai lầm hả, thế này thì nguy hiểm quá!”. Tâm trí bạn dựa trên cảnh báo của cơ chế phòng vệ đó sẽ hiểu rằng, nếu ngừng cố gắng, nếu không hoàn thiện thì bạn sẽ rơi vào hiểm cảnh, rơi vào nguy hiểm không có lối thoát.

Nhưng liệu thế giới này có nguy hiểm đến thế?

Thế giới mà bạn đang nhìn thấy là thế giới được xây dựng bởi nhiều lớp lăng kính mà bạn tự xây nên. Có thể nhiều lần trong đời bạn đã từng ở trong nghịch cảnh mà nghịch cảnh này có thể do khách quan hoặc có khi do tự bạn đưa mình vào tình huống hoàn cảnh khó khăn. Thế nên lăng kính này đa phần nhuốm màu sắc của sự thiếu an toàn. Sắc màu nguy hiểm này càng đậm thì cơ chế phòng vệ càng hoạt động liên tục và mạnh mẽ. Điều đó có nghĩa là từ bi tương đương với nguy hiểm, cố gắng tương đương với an toàn, thành công và tiện nghi.

Thật ra từ bi không triệt tiêu đi sự cố gắng. Bạn hoàn toàn có thể vừa nỗ lực vươn lên, cố gắng để trở nên tốt hơn vừa đồng thời bác ái và nhân hậu với chính mình. Sự khác biệt ở đây chính là cảm xúc lúc bạn giải quyết khó khăn và lúc bạn nhận ra mình không hoàn thiện. Khi cảm giác yêu thương bản thân phát triển khiến cho bạn vị tha với mình thì dù thất bại, bạn vẫn biết mình là ai, có giá trị gì và bạn không có những hành động mang tính trừng phạt bản thân như bỏ ăn, bỏ uống, dằn vặt chính mình.

2 lý do khiến bạn khó từ bi với bản thân
2 lý do khiến bạn khó từ bi với bản thân
  • Không dám nói ra suy nghĩ của mình

Lý do tiếp theo khiến bạn khó từ bi với bản thân, khó vạch ra ranh giới của sự hy sinh đó là bạn không biết cách hoặc không dám nói ra nhu cầu và mong muốn của mình khi giúp đỡ người khác. Bạn thường sợ làm phiền và ngại người khác buồn lòng. Thẳm sâu đằng sau đó là sự thiếu tự tin, sợ bị bỏ rơi. Bạn không hiểu rằng việc dám nói ra cảm xúc và suy nghĩ của mình cũng là một cách để đối xử tốt với bản thân. Bạn biết không, cho đi là cao đẹp, cho đi là tốt, giúp đỡ người khác khiến bạn vui, đó là sự thật. Điều khiến bạn đau khổ chính là không nói ra được mong muốn và cảm xúc của mình. Để bắt đầu đối xử tốt với chính mình thật ra đôi khi đơn giản hơn bạn nghĩ, chỉ cần bạn dám nói thật mà thôi.

3 – Lợi ích của thực hành lòng trắc ẩn với bản thân trong dài hạn 

Theo nhà nghiên cứu và nhà trị liệu nổi tiếng, tiến sĩ Chris Germer, lòng từ bi với chính mình là “thái độ ấm áp và chánh niệm khi chúng ta đau khổ, thất bại hoặc cảm thấy không đủ.” Có thể thấy, người từ bi với chính mình mới là người thật sự mạnh mẽ. Người này dám nói thật các suy nghĩ, dám đối diện với nhiều cung bậc cảm xúc và khoan dung với khuyết điểm của mình. Họ thấy thất bại là một phần của quá trình học hỏi liên tục trong cuộc đời, có thể đối diện với khó khăn mà cơ chế phòng vệ của họ không hoạt động đến mức quá tải. Về lâu dài, bạn sẽ thu được nhiều lợi ích cả về sức khỏe tinh thần và thể chất thể chất khi thực hành lòng từ bi với chính mình, ví dụ như là:

  • Làm giảm cảm giác lo lắng, cải thiện trầm cảm và suy nghĩ tiêu cực.
  • Cho phép chúng ta kết nối vững vàng hơn với bản thân. Từ đó thấu cảm với hành trình của người khác sâu sắc hơn.
  • Tăng cường khả năng phục hồi sức khỏe, sống lạc quan và tích cực hơn
  • Chung sống hài hòa cùng với gia đình, bạn bè, xã hội

4 – Làm thế nào thực hành sự từ bi với chính mình?

Bạn hãy tìm hiểu những nguyên nhân cốt lõi khiến cho bạn hy sinh quá mức, chịu đựng quá mức, cầu toàn quá mức, kiểm soát quá mức, hoặc thậm chí là khoe khoang quá mức … Nói chung là mọi sự “quá mức” của bạn đều có lý do cả. Sau đây là một số cách thức mà Nhi đã và đang áp dụng để thực hành lòng từ bi với chính mình, bạn có thể tham khảo nhé:

  • Thực hành thiền (Vipassana, Hoop’ponopono, EFT Tapping,…), yoga dài hạn để hiểu được cách buông bỏ tiêu cực và đón nhận bản thân.
  • Viết nhật ký để “xả” ra những nóng giận nhất thời, ghi chép lại những trải nghiệm của mình.
  • Tiếp theo, hãy cho mình thời gian bởi vì từ bi không phải là trạng thái muốn là có được ngay. Từ bi ở một khía cạnh nào đó được xem là kỹ năng, phải rèn luyện mới duy trì và phát triển được.
  • Và Nhi rất khuyến khích bạn hãy tham gia các khóa học liên quan đến giải tỏa cảm xúc, nhận biết tâm lý, nội tâm để hiểu chính mình. Thực tế ra, chúng ta luôn cần sự hỗ trợ và đồng hành từ những người có chuyên môn và bạn bè trong cộng đồng.

Nói chung, bạn chỉ cần 2 thứ “Đúng” và “Đủ” trong hành trình rèn luyện này:

Một là phương pháp đúng đắn.

Hai là thời gian thực hành đủ dài (lượng tích lũy đủ nhiều sẽ chuyển thành chất mà ^_^).

Nhi tin chắc rằng nếu bạn có khao khát, bạn có phương pháp và trải qua thời gian hợp lý với sự thực hành miên mật, bạn sẽ thấy thay đổi tích cực đến rất rõ đó. Bạn hãy bắt đầu ngay nhé!

Nhân tiện bạn có thể tham khảo chuỗi khóa học Làm bạn với nội tâm nhé. Các khóa học này sẽ giúp bạn nhìn lại cuộc sống, cảm xúc lẫn suy nghĩ của mình từ quá khứ cho đến tương lai, áp dụng nhiều phương pháp trong tâm lý lẫn thiền định để đồng hành cùng bạn khai phá người thầy bên trong mình, có kỹ năng tự chữa lành và phát triển bản thân. Sẽ tốt hơn nữa nếu bạn cùng tham gia với bạn thân hoặc vợ chồng, người yêu, cha mẹ, con cái, để rồi các bên thấu hiểu lẫn nhau và điều chỉnh hành vi với nhau, cùng nhau sống hạnh phúc hơn.

Health coach & Masther therapy yoga Trần Khoa Việt Nhi

 

Chia sẻ
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Góc thảo luận